Lüleburgazlı Psikolog Rengin Kılıç, kritik konu hakkında önemli uyarılarda bulundu. Çocuk ve şiddet düzleminde aileler ne yapmalı? Nelere dikkat etmeli?
Çocukların öğrenmesi küçük yaşlardan itibaren görerek başlar. Ailede başlayan eğitim okul ve sosyal çevrede devam eder. Çocuklarının şiddetten uzak yetişmesini isteyen aileler için Psikolog Rengin Kılıç, önemli uyarılarda bulundu.
Online olarak hizmet veren uzman isim sorularımızı www.alternatifgazetesi.com Haber Sitesi okuyucuları için yanıtladı.
“Çocuklarda şiddet eğilimi neden artıyor?”
“Şiddet bir anda ortaya çıkmaz, zamanla birikerek oluşur. Çocuk ya evde bastırdığı duyguyu ya da maruz kaldığı modeli dışarıda tekrar eder. Bugün gördüğümüz şey ‘sorunlu çocuklar’ değil, duygularını yönetmeyi öğrenememiş ve yeterince anlaşılmamış çocuklardır.”
“Ailelerin yaptığı en büyük hata nedir?”
“En büyük hata, davranışı düzeltmeye çalışırken duyguyu görmezden gelmek. Çocuk vurduğunda aileler ‘neden yaptın?’ diye soruyor ama aslında sorulması gereken soru şu:
‘Bu çocuk ne yaşıyor?’ Çünkü anlaşılmayan duygu, davranış olarak geri döner.”
“Telefon, tablet ve oyunlar çocuklarda şiddet eğilimini etkiler mi?”
“Evet, etkiler ama tek başına sebep değildir. Sorun sadece ekran süresi değil, çocuğun ne izlediği ve bunun yerine neyi kaçırdığıdır. Uzun süre kontrolsüz içerik tüketen çocuklarda dürtü kontrolü zayıflar, empati azalır ve gerçeklik algısı bozulabilir. Ama asıl risk şu:
Ekran, çocuğun duygularını düzenlemeyi öğrenmesi gereken zamanı çalar. Çocuk sıkıldığında, üzüldüğünde ya da öfkelendiğinde ekrana yöneliyorsa duygularla baş etmeyi değil, kaçmayı öğrenir. Bu yüzden mesele ‘yasaklamak’ değil, sınır koymak ve alternatif sunmaktır.”
“Şiddet eğilimi olan çocuk nasıl anlaşılır?”
“Sadece fiziksel saldırı değil, aşırı öfke patlamaları, tahammülsüzlük, empati kuramama ve sürekli bir gerginlik hali… Bunların hepsi erken sinyaldir. Şiddet bir sonuçtur, asıl mesele o sonuca gelmeden sinyalleri fark edebilmektir.”
“Şiddet eğilimi her zaman dışa vurulan davranışlarla mı görülür?”
“Hayır, her zaman öfke ya da saldırganlık olarak görünmez. Bazı çocuklar şiddeti dışa vurmak yerine içe yöneltir. Aşırı sessizlik, içe kapanma, duygularını paylaşmama, sürekli geri planda kalma… Bunlar da önemli sinyallerdir. Çünkü ifade edilemeyen duygu yok olmaz, sadece yön değiştirir. Bu yüzden sadece ‘bağıran çocuğu’ değil, fazla sessizleşen çocuğu da fark etmek gerekir.”
“Ebeveyn-çocuk bağında en kritik nokta nedir?”
“Çocuk için en temel ihtiyaç ‘anlaşılmak’tır. Sınırlar elbette olmalı ama bağ yoksa sınır işe yaramaz. Çocuk önce kendini güvende hissetmeli ki davranışını düzenleyebilsin. Bağ kurulmayan yerde disiplin, sadece baskıya dönüşür.”
“Aileler çocuklarını nasıl koruyabilir?”
“Çocuğu korumak, onu kontrol etmek değildir. Asıl koruma; duygularını ifade edebileceği bir alan açmak, onu gerçekten dinlemek ve evde sağlıklı bir model sunmaktır. Çocuklar söyleneni değil, gördüğünü öğrenir.”
“Bu durum ne zaman ciddiye alınmalı?”
“Eğer davranışlar sıklaşıyorsa, şiddetin boyutu artıyorsa ve çocukta pişmanlık ya da farkındalık yoksa bu noktada mutlaka destek alınmalı. Çünkü erken müdahale edilen her davranış değişir, geç kalınan her davranış kalıplaşır.”
“Topluma vermek istediğiniz en önemli mesaj nedir?”
“Hiçbir çocuk ‘şiddet eğilimli’ doğmaz. Şiddet, çoğu zaman görülmeyen duyguların ve yanlış öğrenmelerin sonucudur. Eğer gerçekten çözüm istiyorsak çocukları susturmayı değil, onları duymayı öğrenmemiz gerekiyor.”
