TÜRK GÖLGE OYUNU KIRKLARELİ KARAGÖZ KÜLTÜR EVİ İSTİYORUZ…

Türk Gölge Oyununu ayakta tutan iki büyük Konuşma Ustasından birisi Karagöz ve diğeri Hacivat tır. Çocukların taktığı takma ad yani mahlas adıyla “Karagöz” olarak bilinen Türk Gölge Oyunu bugüne Karagöz ve Hacivat sayesinde gelmiştir.

İşte bu koca ustalardan birisi “konuşma ustası” Karagöz’ün asıl adı: Kambur Ahmet Bali Çelebidir. Kırklareli’mizin Demirköy İlçesindendir. Demirköy’ün eskiden adı Samakof idi. Demirköy şimdiki yeni yerine sonradan iskan edilmiştir. Eski Samakof: Orhaniye Mahallesi Ada: 298 içinde harap olmuş vaziyette halen durmaktadır. Roma Bizans Antik Dönemi Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilmiştir.

Karagöz- Kambur Ahmet Bali Çelebi ortak tahmin: 1220-1301 yılları aralığında yaşamıştır. Türk Gölge Oyununa adları verilen bu iki kişi, bilinen gelmiş geçmiş en büyük hayalcilerdir.

Bizde Karagöz daima küçük topluluklara hitap ettiği için, ilk icadının özelliğini daim muhafaza edebilmiştir. Karagöz suretleri sanki canlıymış gibi hareket halinde minyatürlerdir.

Ölümleri bir hicran yaratan insanların hayallerini bir perdeye aksettirmek suretiyle yaşatma düşüncesi, tarihin derinliklerinde düşünülmüş bir hayal- Karagöz olgusudur. Çok beyaz bez bir perde arkasına konulan kuvvetli bir ışık önünden geçirilerek hareket halinde perdeye aksettirilen şekillerle oynanır. Hatta bu suretler eski yapı camii ve kiliselerin kapı, pencere ile diğer bölümlerinde süs için, renkli çiçek figürlerini de andırır halde bulunurlar.

Burada en önemli olan şey lider düşüncedir. Halkın sevdiği lider olmak ya da her kişinin olmazsa olmazı; UYGARLIK BERABERLİĞİDİR. Araştırdığını adam gibi araştırmayan, sağlam tiyatro tarihi görüşü olmayan, edebiyatı basite alan, saygı duymayan, başıboş (seyip) gezerken, kendini bir şey sanan pek çokları gibi, bazı batı yazarları Türk Gölge Oyununa maddi getiri gözüyle bakıyor.

Şamanizm ve Budizm de ataların gölgesi olan iyilik ve kötülük düalizmini aksettiren hayal perdesi vardır. Şamanist ve Budist olmayanlarda bu oyun yoktur, olamaz. Araplar, Yunanlılar bu oyunu Şamanizm ve Budizm devrinden kalma gelenekleri Müslümanlıkta da devam ettiren Türklerden öğrenmiştir. Oyunu icat edenler kim olursa olsun bu sanatı, Budizm’ i ve Şamanizm’ i ilk geliştirenlerde aramakla gerçeğe varılabilir diye düşünüyorum.

PAZYRYK’TA KARAGÖZ’ÜN ATASI

Bizim yedi yüz yıldır içine Karagöz’ü karıştırdığımız Gölge Oyununun bundan 2400 yıl önceki atalarımız zamanında mevcut olduğunu gösteren işaretler 1960 lı yıllardan itibaren daha kuvvetle meydana çıktı.

Türklerin ana yurdu, Osmanoğulları’nın mensubu olduğu “Kayı Boyu”nun vatanı olan Türkistan - ALTAY DAĞLARI PAZYRYK MAĞARALARI kazı alanında ve 2400 senedir, daimi karlar-buzlar içinde el değmeden bugüne kadar bozulmadan duran, ölülerin eşyaları arasında “Karagöz’ün Atası” tasvirlerini andıran figürler ortaya çıkmıştı. Dünyanın gözü bu kazıya çevrilmiş ve bu mezarlardan çıkan, çok ilginç eserler arasında, Dünyanın İlk Halısı da Pazyryk’ta aynı yerde bulunmuştur.

En yakın 650 yıllık geçmişi bilinirken, 2400 senelik bir buluntu her şeyi alt üst etti ve çocukların yakıştırdığı isim (lakap-mahlas) Karagöz, atasına kavuştu. Kaynak: Türk Gölge Oyunu Pazırıktan-Kırklareline Karagöz adlı Mustafa Ermiş eseri.

Sözgelimi: Zira o gerçek Türk Gölge Oyunu halkın içinden çıkmıştır. İşte o, anonim gazellerden birisi şöyle başlar:…

“Ol gonçe dehen turrei tarrar ile oynar,

Tiryaki lebin satmak için mâr ile oynar.

Çün dağ-ı gamın yollarını sineye düzdü,

Bu nerd-i muhabbette gönül zar ile oynar.

Benzetmek için âlemi bir zıll-ı hayale,

Sayende güneş gölgede dıvar ile oynar.

Eğlenmeye divane gönül şimdi muzaffer,

Zenciri seri zülfü siyahkâr ile oynar.”

Gazelin Türkçe anlamı;

“O gonca ağızlı, yankesici alın saçıyla oynar,

Dudağının panzehrini satmak için yılanla oynar.

Gam ateşinin yollarını göğse düzünce,

Bu muhabbet tavlasında gönül zar ile oynar.

Dünyayı hayal gölgesi oyununa benzetmek için,

Sayende güneş gölgede duvarla oynar.

Divane gönül şimdi de eğlenceye düştü,

Fitneci saçın başının zinciriyle oynar”, diye biter.

TÜRK GÖLGE OYUNU KIRKLARELİ KARAGÖZ KÜLTÜR EVİ

İSTİYORUZ…